Techie IT
शनिबार, मंसीर २०,२०७७

टिकटकलाई प्रतिबन्ध लगाउने ट्रम्पको घोषणाअघि ह्वाइटहाउसमा जे भयो…


अमेरिका, साउन २६
गत हप्ता अमेरिकाले चिनियाँ द्रुतगतिमा चर्चा कमाइरहेको एप ‘टिकटक’लाई प्रतिबन्ध लगाउने विषयमा राष्ट्रपति ट्रम्पका दुई सल्लाहकारबीच ठूलै विवाद भएको खुलेको छ । राष्ट्रपति ट्रम्पकै अगाडि व्यापार सल्लाहकार पिटर नाभारो र अर्का ट्रेजरी सेक्रेटरी स्टिभन म्नुचिनबीच विवाद भएको अमेरिकी पत्रिका दि वासिङटन पोस्टले जनाएको छ ।

पत्रिकाका अनुसार चिनियाँ स्वामित्वको भिडियो सेयर गर्ने टिकटक अमेरिकी कम्पनीलाई नै बिक्री गर्नुपर्ने विषयमा बाझाबाझ भएको थियो । म्नुचिनले टिकटक राष्ट्रिय सुरक्षाको विषयसँग जोडेर बिक्री गर्ने विषयमा माइक्रोसफ्टका वरिष्ठ अधिकारी र ट्रम्प प्रशासनभित्र नै समर्थन जुटाइरहेका थिए ।

तर नाभारोले त्यसको विरोध गर्दै टिकटकलाई प्रतिबन्ध नै लगाउनुपर्नेमा जोड गरे । उनले म्नुचिनलाई चीनप्रति नरम बनेको आरोप लगाए । त्यसपछि म्नुचिन पछि हटेको स्रोतलाई उद्धृत गरिएको समाचारमा जनाइएको छ । यो विवाद महिनौँ अघिदेखि भित्रभित्रै उम्लिरहेको थियो । लगानीकर्ता, लबिङ गर्ने र कार्यकारीहरुसँग ब्याकरुम छलफल भइरहेको थियो । धेरैजसो स्टेक होल्डरले ट्रम्प प्रशासनमा मुख्य व्यक्तिसँग नजिकको सम्बन्ध राख्न दुवै सल्लाहकारले भरपूर प्रयास गरिरहेको बुझेका थिए ।

तर बितेका केही हप्तामा उनीहरु ट्रम्प नेतृत्वको सरकारले गर्ने व्यावसायिक सम्झौताको अनुमान गर्न नसक्ने अवस्थाबाट जानकार थिए । उक्त विवादमा जसले जित्छ, उसैले अर्बौँ डलरको सम्झौता हुने र कम्पनीको भविष्य निर्धारण हुने र त्यसले प्रविधि व्यवसायको आगामी दिनको आधारलाई तय गर्नेमा ढुक्क थिए । बितेका दुई हप्तामा टिकटक बिक्रीमा ट्रम्प सहमत भएको, फेरि प्रतिबन्ध लगाएको र फेरि अमेरिकी सरकारलाई निश्चित अंश बुझाए अनुमति दिने अवस्थासम्म पुगेको घटना सार्वजनिक भए ।

टिकटक ४५ दिनभित्र नबेचे उसलाई अमेरिकामा प्रतिबन्ध लगाउने कार्यकारी आदेश जारी हुनुअघि यसबारे थुप्रै भित्री छलफल र विवाद भएको खुलासा भएको हो । यसले पछिल्लो समय चर्चा बटुलिरहेको टिकटकलाई धेरै दोधारको अवस्थासम्म पु-याएको थियो । थोरैले मात्र कार्यकारी आदेश आउँदै छ भन्ने जानकारी पाएका थिए । यसले ट्रम्पको आफ्नै व्यावसायिक विगतसम्म फर्काइदिएको गैरनाफामूलक संस्था अमेरिकन एक्सन फोरमका अध्यक्ष डोग्लस होल्ट्ज इएकिनले बताए । यसको दीर्घकालीन असर हुने बताउँछन् संसदीय बजेट कार्यालयका पूर्वनिर्देशक डोग्लस ।

तर ह्वाइटहाउसले भने अमेरिकी पूर्वाधार, सार्वजनिक स्वास्थ्य र सुरक्षा तथा आर्थिक तथा राष्ट्रिय सुरक्षामा पर्नसक्ने साइबरसम्बन्धित खतराहरुबाट अमेरिकीको रक्षा गर्ने प्रयास मात्र गरेको ह्वाइटहाउसका प्रवक्ता जड डिरीले प्रेस विज्ञप्तिमा जनाएका छन् ।

ट्रेजरी डिपार्टमेन्टका प्रवक्ता मोनिका क्रोलेले पनि विज्ञप्तिमा यसबारे कुनै प्रतिक्रिया नदिने बताएकी छिन् । तर उनले उक्त विवादित बैठकमा म्नुचिन सहभागी भएको जनाइन् । यसबारे नाभारोले पनि विज्ञप्ति जारी गर्दै ट्रम्प सधैँ अमेरिकी हित चाहने र त्यसका लागि कुनै पनि मुद्दामा अडिग रहने गरेकोले ट्रम्प प्रशासनको यो नै मुख्य बल भएको बताएका छन् । यस्ता विषयमा हुने वादविवाद ओभल अफिसमै सीमित हुनुपर्ने भन्दै उनले थप नबोल्ने बताए ।

टिकटकलाई प्रविधिमा सफलता हात पार्ने ठूलो कम्पनी मानिन्छ । यो अहिले चिनियाँ स्वामित्वमा रहे पनि मुख्यालय सार्न चाहिरहेको छ । यसको मातृकम्पनी बाइटीडान्स हो । यसका अमेरिकामा मात्रै १० करोड फलोअर छन् । तीमध्ये अधिकांश २५ वर्षमुनिका छन् । यसले चर्चा बटुल्दै गर्दा पछिल्लो समय ठूला लगानीकर्तालाई आकर्षित गरिरहेको छ । प्रविधि कम्पनीको राजधानी मानिने सिलिकन भ्यालीका कम्पनीहरु समेत टिकटकको सफलतामा लोभिएका छन् । त्यसमध्ये सिक्योआ क्यापिटल एक हो ।

सन् २०१४ मा यसको चिनियाँ कम्पनीले टिकटकमा ३ करोड ५० लाख डलर लगानी गरेको थियो । जसमा कम्पनीले पनि ८० करोड डलर बढी मूल्यको सेयर पाएको छ । टिकटकका स्वामित्वकर्ताले सन् २०१७ मा म्युजिकल्ली एपलाई १ अर्ब डलरमा प्राप्ति गरेको थियो । तर त्यसपछि कम्पनी अनुसन्धानको घेरामा पर्दै आएको छ ।

गत वर्ष समरयता कम्पनीविरुद्ध राष्ट्रिय सुरक्षा प्रतिकूल गरेको आरोप लाग्दै आएको छ । बाइटीडान्सको प्राप्तिपछि टिकटकमाथि सरकारी अधिकारीहरु सशंकित हुँदै आएका छन् । त्यसयता अनुसन्धान जारी छ । अमेरिकाको कमिटी अन फरेन इन्भेष्टमेन्ट इन द युनाइटेड स्टेट्स नामको इन्टरएजेन्सी बडीले अनुसन्धान गर्दै आएको छ । टिकटकको मामिलामा उक्त एप अमेरिकामा १७ करोड ५० लाख अमेरिकीभन्दा धेरैले डाउनलोड गरेका छन् ।

अरु एपमा जस्तै संवेदनशील व्यक्तिगत विवरण यसमा हालेका छन् । ती विवरण चिनियाँ सरकारलाई उपलब्ध रहेको अमेरिकी अधिकारीको आशंका छ । यी समाचारसँगै सिक्योआ क्यापिटललाई असर गरेको छ । डग लियोनले टिकटकको पक्षमा ट्रम्प प्रशासनसँग छलफल गर्दै आएका छन् । लियोन दम्पतीले ट्रम्पको पुनर्निर्वाचनलाई सघाउन १ लाख डलर समेत सहयोग गरेका छन् । सोही कारण टिकटकको लागि सहयोग गर्न सकिने डगको आशा छ ।

त्यस्तै यो दम्पतीको म्नुचिन र ट्रम्पका ज्वाइँ जारेद कुशनरसँग पनि राम्रो सम्बन्ध रहेको छ । सिक्योआ कुशनरका दाजु जोशको स्वास्थ्य कम्पनीका सहलगानीकर्ता समेत हुन् । यस्तो अवस्थामा कम्पनी र सरकार दुवैलाई जिताउने गरी टिकटकको खरिदबिक्री गराउने प्रयास भइरहेको बुझिएको छ । योबाहेक अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओका सहपाठीलाई समेत टिकटकले लबिङकर्ता बनाएको छ ।

पोम्पेओ चीनका कट्टर आलोचक मानिन्छन् । सार्वजनिक रुपमा टिकटकले अमेरिकी सरकारलाई आफू कुनै खतरा नरहेको देखाउने प्रयास गरिरहेको छ । यो केवल मनोरञ्जन उद्देश्यको एप भएको उसको जिकिर छ । यही कुरा उसले ब्याकडोर च्यानलबाट पनि बुझाउने प्रयास गरिरहेको छ । मे महिनामा केविन मेयर टिकटकका नयाँ सीईओ भएका छन् ।

कम्पनीले आफूलाई चीनबाट अलग्याउने प्रयास गरिरहेको छ । अमेरिकी प्रयोगकर्ताका डाटा अमेरिकामा स्टोर र सिंगापुरमा ब्याकअप गरिएको छ । उसले टिकटकको सफ्टवेयर कोड र अल्गोरिदम बाइटीडान्सबाट अलग्याइसकेको छ । टिकटकसँगको मामिला सुल्झिने तरखर हुँदै गर्दा भारतले एपमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । त्यसपछि ह्वाइटहाउसले स्वर फेरेको अनुभव कम्पनी र लगानीकर्ताले गर्नथालेका हुन् । त्यसपछि ट्रम्प प्रशासनभित्रका चीनविरोधी स्वरहरु एकाएक चर्किनथाले । त्यसपछि लगानीकर्ताले पनि पूर्वयोजनाभन्दा अर्को योजना बनाए । यतिकैमा माइक्रोसफ्ट जोडियो । सफ्टवेयर कम्पनीलाई टिकटकले सामाजिक सञ्जालमा राम्रै स्थान दिने थियो । अहिले माइक्रोसफ्टले टिकटक किन्ने प्रयास गरिरहेको छ ।

चुनावी मिति नजिकिँदै गर्दा ट्रम्प चीनप्रति कडा नीति अख्तियार गरिरहेका छन् । त्यसलाई नाभारोले उच्च साथ दिएका छन् । ह्वाइटहाउसमा टिकटकको भविष्यबारे विवाद हुँदा ट्रम्प सामुन्नेमा थिए । तर एकाएक ट्रम्पले निश्चित दिन तोकेर अमेरिकी कम्पनीको स्वामित्वमा आउन कार्यकारी आदेश जारी गरेका छन् । माइक्रोसफ्टले अहिले टिकटक किन्ने प्रयासलाई तीव्र पारेको बताइएको छ । दि वासिङटन पोस्टबाट भावानुदित (आर्थिक दैनिकबाट)


क्याटेगोरी : अन्तर्राष्ट्रिय


तपाईको कमेन्ट लेख्नुहोस्