logo

तीन अर्ब ५० करोडको घोटाला, किन आँखा परेन ?

 

 केदार सुवेदी ,
तीन अर्ब ५० करोड रुपैयाँ भनेको सानो होइन । यति ठूलो रकम घोटाला भएको पूरै साढे दुई वर्ष बितिसक्दा पनि र यस्तो घोटालाका कागजातहरु सार्वजनिक भइसकेपछि पनि न संसद्का समितिहरु, न अख्तियार कसैले पनि छानबिनमा रुचि नदेखाउनु जति ठूलो घोटाला त्यति नै ठूलो रहस्यको विषय भएको छ ।
नेपाल र चीनबीच २०७० मंसिर १३ मा छ थान जहाजका लागि छ अर्ब ६७ करोड १० लाख रुपैयाँबराबरको ऋण तथा अनुदान सम्झौता भएको थियो । त्यसमध्ये दुई अर्ब ९४ करोड ३० लाख रुपैयाँ अनुदान सहयोग तथा तीन अर्ब ७२ करोड ८० लाख रुपैयाँ ऋण सहयोग हो । यी जहाजको मूल्य करिब तीन अर्बको हाराहारीमा रहेछन्, तर खरिद भयो छ अर्ब ६७ करोड १० लाखमा ।
यसले सोझै बुझाउँछ  कुल खरिदको आधाभन्दा बढी नै घोटाला भयो । यसमा अझ उल्लेख्य पक्ष के भने यस्तो सम्झौता गर्ने तत्कालीन पदाधिकारीहरु जीवित नै छन् । छानबिन भए उपस्थित हुने अवस्थामा र दोषी देखिए
कारबाही गर्नसक्ने अवस्थामा । तर प्रारम्भिक छानबिनसम्म नभएपछि यो रकम भागशान्ति भएर पचेको अवस्था छ भने यता यो खरिदबाट एउटा सरकारी संस्था पूरै धराशायी हुन बाध्य भइरहेको छ । त्यसको अन्तर्कथा हो यो खरिदमध्येको  एउटा जहाजले मात्रै पनि त्यसै भन्छ । एउटा समाचार विवरण हेरौं ।
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा थन्किएको एउटा चिनियाँ जहाजलाई राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगमले आठ महिनादेखि उडाउन गरेको प्रयास अझै सफल हुनसकेको छैन । गत कात्तिकमा थन्किनु अघिसम्म चीनमा निर्मित १७ सिट क्षमतायुक्त ‘वाई१२–ई’ सिरिजको उक्त जहाजले नियमित उडान गरिरहेको थियो । त्यसबेला चिनियाँ जहाज निर्माता कम्पनीले उपलब्ध गराइदिएको प्रशिक्षक पाइलट फिर्ता जानु र निगमसँग आफ्नै प्रशिक्षक पाइलट नभएपछि ‘ग्राउन्डेड’ भएको थियो ।
वाई–१२ई जहाजको प्राविधिक सहयोगका लागि काठमाडौंमै रहेका प्राविधिक र इन्जिनियरको टोलीले मर्मत गरी उडाउने प्रयास गरे पनि सफल भएनन् । अब इन्जिन निर्माता कम्पनीबाटै इन्जिनियर नल्याई जहाज मर्मत हुन नसक्ने चिनियाँ प्राविधिक टोलीले बताइसकेको छ । निगमले गत वैशाखमा वाई१२–ईको परीक्षण उडान हुनुअघि नै नियमित उडानतालिका सार्वजनिक गरेको थियो । यसले वैशाख २८ देखि काठमाडौंबाट भैरहवा, सिमरा र पोखराका लागि दैनिक एक–एक उडान गर्ने गरी नियमित तालिका सार्वजनिक गरेको थियो । ग्राउन्डेड हुनुअघि यो जहाजले पोखरा र भैरहवाका लागि दैनिक एक÷एक उडान गथ्र्यो यो भने अर्को ठूलो चिनियाँ जहाज ५६ सिट क्षमतायुक्त एमए–६० ले नभ्याएका बेला र प्राविधिक कारण रोकिएको बेला विराटनगर उडान पनि गथ्र्यो । वाई१२–ईबाट काठमाडौं–पोखरा दुईतर्फी नै १४ जनासम्म यात्रु हुने गरेका थिए । त्यस्तै भैरहवामा पनि सोही संख्यामा यात्रु हुने गर्थे । आठ महिनादेखि जहाज थन्किँदा निगमले लाखौं आम्दानी गुमाइरहेको छ ।
वाई१२–ई जहाजले पुनः उडान सुरु गरे पनि निगमलाई फाइदा भने हुनेछैन । निगमले नै तयार पारेको विवरणअनुसार २०७१ माघबाट २०७२ कात्तिकसम्म नौ महिना उडान गर्दा वाई१२–ईले एक करोड २२ लाख ८८ हजार एक सय रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो तर यसलाई उडाउन भने छ करोड ७५ लाख ६३ हजार नौ सय ४७ रुपैयाँ सञ्चालन खर्च लागेको थियो । त्यति अवधिमा इन्धनका लागि एक करोड ४९ लाख खर्च भएको थियो । यसको बीमाबापत चार करोड १९ लाख ७९ हजार नौ सय १२, ल्यान्डिङ र पार्किङमा १० लाख ६४ हजार सात सय ७५ र चालक दलको खाना र खाजा खर्च ९५ लाख ९२ हजार दुई सय ७० रुपैयाँ खर्च भएको थियो । यो जहाज नौ महिनासम्म उडाउँदा निगमले पाँच करोड ५२ लाख ७६ हजार रुपैयाँ नोक्सानी व्यहोरेको छ । यो भनेको दैनिक नोक्सानी २० लाख चार हजार सात सय २५ रुपैयाँबराबर हो ।
यो एउटा जहाजको मात्र कुरा हो । आएजति सबै उडाउँदाको  हिसाब  झनै डरलाग्दो छ र यहाँबाटै प्रश्न उठ्छ, यति कमसल माल किन खरिद भयो । कारण स्पष्ट छ, त्यो घोटालाकै लागि यो काम भयो । सबै जहाज उडाउँदा जसका लागि यी सामान खरिद भएका हुन् त्यसलाई नोक्सानबाहेक केही हुँदो रहेनछ । आएका र उडिरहेका जहाजको हिसाब गर्दा १५ करोड आम्दानी गरे भने ५० करोडको खर्च भयो । यो भनेको  तीन गुणाभन्दा ठूलो हो । अनुमान गरौं यी जहाज उडाउने निकाय वायु सेवाका लागि कति उपयोगी रहेछन् ।
यो आफ्नो कमजोरीले होइन । जस्तै ग्राहक नपाउनु वा यस्तै मौसमीको खराबीले धेरै उडान रद्द हुनु आदि । जहाजमा रहेका प्राविधिक त्रुटिले यो अवस्था खडा गरेको हो । भनिएको क्षमताभन्दा धेरै कम भार बोक्ने, सामान्य मर्मतका पार्टपुर्जाका लागि पनि ठूलो खर्च गर्नुपर्ने आदि कारण नोक्सान भएको हो, जो प्रत्यक्ष रुपले खरिदकर्ता तत्कालीन पदाधिकारीको जिम्मेवारीसँग जोडिन्छ । खरिद गर्दा त जति घोटाला भयो भयो, अब यसलाई उडाउँदा पर्ने नोक्सानी कसले व्यहोर्ने भन्ने पनि प्रश्न खडा भएको छ । त्यसकारण पनि यो छानबिनको दायरामा पर्नैपर्ने भनिएको हो ।
यी विवरण सार्वजनिक भइसकेका हुँदा पनि अनुसन्धानका लागि बढी सजिलो होला । अनुसन्धानकर्ता निकायले ध्यान दिए भने प्रारम्भमै यसका घोटाला आफँै प्रकट हुन थाल्नेछन् ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

फेसबुक र ट्विटर मार्फत हामीसंग जोड़िनुहोस

सम्बन्धित समाचार

ओली सरकारले दिए जनतालाई उपहार : पेट्रोल र चिनीमा मूल्य वृद्धि

अहिले केपी ओलीको पार्टी र पुष्पकमल दाहालको पार्टीका साथै केही साना दलको मिलिजुलीमा सरकार चलाएका छन् । सरकारको...

वैदेशिक रोजगारी : नेपाली युवाको रोजाइ कि बाध्यता ?

वैदेशिक रोजगारीकै कारण खरका छानाहरुमा टिनको छानामा परिणत भएका छन् भने टिनका छानाहरु कंक्रिटको ढलानयुक्त घरमा...

रेलमार्ग–जलमार्ग मागियो, हवाइमार्ग छाडियो !

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपाल संविधान कार्यान्वयनसँगै आर्थिक विकासको दिशामा अगाडि बढेको भन्दै...
सुलसुले अरु धेरै

मोदीका राजनितिक सल्लाहकार सुटुक्क नेपालमा

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका राजनितिक सल्लाहकार डा. रनजित राय सुुटुक्क नेपालमा आएका छन्...

सुलसुले समाचार

मंगलबार विहान काठमाडौ बाट लुक्लाको लागी उडेको सिता एयरको जहाज ईन्जिनको खराबीको कारण लुक्लामा अवतरण गर्न...

संघियतामा भारतीय सरर :

खै कहाँ रोकियो त भारतीयलाई...

राणाशासनको अवशेष पतन :

अब राणाशासनका हिमायतीहरुको अवशेषको छाया नेपालको सत्तामा पर्नसक्ने सम्भावना देखिएको छैन...

पशुपतिको यात्रा सिद्राको व्यापार :

नेपालमा वाम गठबन्धनको पूर्ण बहुमतको सरकार बन्ने भएपछि भारतीय विना निम्तो पशुपतिको दर्शन गर्ने बहानामा कति आएका...

नवराज सिलवाल काण्ड अदालतमा :

प्रहरीले प्रतिवेदन बुझाउन जाने थाहा पाएपछि सिलवाल समर्थकले सरकारी वकिलको कार्यालय अगाडि सिलवालको समर्थनमा...

सम्पादकीय अरु धेरै

तामझामकोे जाम कहिलेसम्म व्यहोर्नुपर्ने !

संविधान सभाले बनाएको संविधानअनुसारको सरकारको पहिलो सरकारको नीति तथा कार्यक्रम वाचन गर्न जाँदा राष्ट्रपतिको जस्तो तामझाम र त्यसले जस्तो जाम गरायो त्यसदिन पीडित हरेकका मनमा यही प्रश्न उठेको हुनुपर्छ ।...

ब्यावसायिक शासन

ब्यावसायिक सुशासनका लागि सांगठनिक मूल्यको घोषणा आवश्यक छ । सांगठनिक मूल्यले संस्थाको स्थूल उद्देश्य...
मनोरञ्जन / साहित्य अरु धेरै

०७४ सालमा सिक्वेल चलचित्रको बिगबिगी

विगततका वर्षमा भन्दा ०७४ सालमा चलचित्रको व्यावसायिक सफलताकासँगै सिक्वेल चलचित्र बनाउने बिगबिगी पनि चलेको...

ओली सरकारले दिए जनतालाई उपहार : पेट्रोल र चिनीमा मूल्य वृद्धि

अहिले केपी ओलीको पार्टी र पुष्पकमल दाहालको पार्टीका साथै केही साना दलको मिलिजुलीमा सरकार चलाएका छन् । सरकारको...
आर्टून अरु धेरै
cartoon

भिडिओं अरु धेरै