logo

नवीकरणीय ऊर्जा : चुनौती र आवश्यकत

चिरञ्जीवी आचार्य
अहिले समकग्र पृथ्वी जलवायु समस्याको सामना गरिरहेको छ । यो समस्या हेर्दा जति सामान्य देखिए पनि दिनानुदिन यसको प्रधाव बढ्दो क्रममा रहेको छ । अहिले अत्यधिक कार्बन उत्सर्जन, वायु प्रदूषणलगायतका कारणहरुले गर्दा पृथ्वीको तपक्रम पनि बढ्दो अवस्थामा पुगेको छ । यदि अहिलेको गतिमा पृथ्वीको तापक्रममा वृद्धि भएको खण्डमा अबको छ सय वर्षमा पृथ्वी आगोको गोलाको रुपमा परिणत हुनसक्ने चेतावनी वैज्ञानिकहरुले दिएका छन् ।


पृथ्वीको इतिहासलाई हेर्दै जाने हो भने पनि सुरुवातमा यो आगोको गोलो रहेको बताइने गरेको छ । अहिलेको अवस्थालाई हेर्ने हो भने पृथ्वी उल्टो गतिमा अघि बढिरहेको देखिएको हो । विकासको जति चर्चा विश्वव्यापीरुपमा हुने गरेको छ, त्यति चर्चा त्यसको विनाशको विषयमा भने हुने गरेको छैन । यो प्रवृत्तिको कारण अहिले वातावरणीय हिसाबमा असन्तुलन बढीरहेको देखिएको हो । यस किसिमको असन्तुलन रोक्ने विषयमा सन् २०१५ मा वातावरणीय सम्झौता भएको थियो । यो सम्झौता पालना गर्नको लागि विश्वका प्रमुख मुलुकहरुले सहमति पनि जनाएका थिए तर अहिले त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने समयमा भने यो मुद्दाको विषयमा अझै बहस चलिरहेको छ । यद्यपि यस विषयमा केही मुलुकहरुले आफ्नोतर्फबाट प्रयास पनि गरिरहेका छन् ।


वातावरणीय हिसाबमा सन्तुलन कायम राख्नुपर्छ भन्ने कुरालाई अहिले चीनले साथ लिइरहेको छ । चीनको यस किसिमको नेतृत्वको सफलता पाउला वा नपाउला त्यो परको कुरा हो तर अहिले त्यसबारे केही नतिजाहरु भने देखिन सुरु भइसकेका छन् । चीनको लागि अहिले देखिएको नवीकरणीय ऊर्जा विस्तारको प्रभाव भने नकारात्मक रहेको देखिन्छ । पछिल्लो समय ऋणको जोखिम कम गर्ने तथा प्रदूषण घटाउने चीन सरकारको निर्णयको कारण औद्योगिक उत्पादनमा पनि गिरावट आएको छ ।


गएको मंगलबार सार्वजनिक भएको औद्योगिक उत्पादनमा गिरावटको कारण चीनको समग्र आर्थिक क्षेत्र पनि कमजोर बन्नसक्छ । अक्टोबर महिनामा चीनले छ दशमलव दुई प्रतिशतको औद्योगिक वृद्धिदरको नतिजा हासिल गरेको हो । यो नतिजा छ दशमलव तीन प्रतिशतमा रहने अनुमान विश्लेषकहरुको रहेको थियो । यद्यपि चीनले सेप्टेम्बर महिनामा भने छ दशमलव छ प्रतिशतको वृद्धिदर हासिल भएको पाइएको हो । अचल लगानीको नतिजा पनि यस वर्षको जनवरीदेखि अक्टोबर महिनासम्मको अवधिमा केही गिरावटमा परेको विवरणले देखिएको छ ।


चीनको अचल लगानीको नतिजा वर्षको सुरुवाती १० महिनामा सात दशमलव तीन प्रतिशतमा पुगेको देखिएको छ । यो नतिजा सुरुवाती नौ महिनाको अवधिमा सात दशमलव पाँच प्रतिशतमा रहेको थियो । विश्लेषकहरुले पनि यो नतिजा सात दशमलव चार प्रतिशतमा रहने अनुमान गरेका थिए । यो नतिजाले चीनको अचल लगानीमा अक्टोबर महिनामा भने उल्लेख्य गिरावट आएको देखिएको हो । चिनियाँ अधिकारीहरुले आगामी दिनमा कुनै किसिमको औद्योगिक गिरावटको सामना गर्नु नपरोस् भन्नका लागि भावी योजना तय गर्ने काम भइरहेको जानकारी दिएका छन् । यस वर्षको सुरुवाती नौ महिनासम्म उच्च रहेको व्यापार र नयाँ संरचना निर्माणको क्षेत्रमा पनि चीनको नतिजा कमजोर रहेको पाइएको छ ।


अक्टोबर महिनामा चीनको सम्पत्ति लगानीको नतिजामा पनि गिरावट आएको देखिएको छ । चीनको सम्पत्ति लगानीको नतिजामा केवल पाँच दशमलव छ प्रतिशतको वृद्धिदर हासिल भएको देखिएको हो । सेप्टेम्बर महिनामा वार्षिक हिसाबमा नौ दशमलव दुई प्रतिशतको वृद्धिदर हासिल भएको यो क्षेत्र अक्टोबर महिनामा भने केही कमजोर बन्न पुगेको हो । यस वर्षको सुरुवातदेखि नै महत्वपूर्ण आर्थिक सुधारको नतिजा हासिल गरेको चीनको लागि अक्टोबर महिनामा हासिल भएको विवरणले भने वर्षको अन्तिम तीन महिनाको आर्थिक नतिजा केही कमजोर रहनसक्ने विश्लेषकहरुले बताएका छन् । वर्षको सुरुवाती नौ महिनामा चीनको आर्थिक क्षेत्रमा करिब छ दशमलव नौ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल भएको विवरणहरुले देखाएका छन् ।


विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र बोकेको मुलुकले यस वर्ष महत्वपूर्ण आर्थिक सुधारको नतिजा हासिल गर्ने अनुमान गरिएको छ । जसको कारण समग्र विश्व बजारमा नै आर्थिक क्षेत्रमा सुधार आउनसक्छ । यद्यपि अहिले देखिएको उत्पादनको कमजोर नतिजाको कारण भने नवीकरणीय ऊर्जाको हिसाबमा चीनले केही गुमाउनुपर्ने अवस्था देखिएको हो । यो नतिजाले आगामी दिनमा वातावरणीय सन्तुलनको लागि चीनले ल्याएको योजनाहरु उसकै लागि चुनौती पनि बन्नसक्ने देखिएको छ ।


वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्ने हिसाबले २०१५ मा भएको पेरिस सम्झौतामा अहिलेसम्म अमेरिकाले भने हस्ताक्षर गरेको छैन । अहिले विश्वका सबै मुलुकहरु एक तर्फ भएर अघि बढिरहेको अवस्थामा पनि अमेरिकी राष्ट्रपति भने यसलाई चीनको अमेरिका कमजोर बनाउने एक हतियारको रुपमा लिइरहेका छन् । त्यसो त अमेरिका यो सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको खण्डमा आगामी दिनमा आर्थिक हिसाबमा केही कमजोर किसिमको आर्थिक नतिजा हासिल गर्नुपर्नसक्ने दोधारमा रहेको छ ।  अहिले चीनले पनि नवीकरणीय ऊर्जाको पक्षमा आफ्नो मत राख्दा कमजोर किसिमको नतिजा सार्वजनिक भएको हो ।


चीनको कमजोर नतिजाले नवीकरणीय ऊर्जाको विस्तारको क्षेत्रमा लाग्दा आर्थिक हिसाबमा केही कमजोर हुनुपर्ने स्पष्ट देखिएको छ तर यसो भन्दैमा आगामी दिनमा पृथ्वीको नै अस्तित्व नरहने गरी कोइला विस्तारमा लाग्नु अमेरिकाको मूर्खता रहेको देखिन्छ । विशेषगरी यस किसिमको कार्यमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प अगाडि देखिन्छन् । अहिले अमेरिकाको रोजगारी पनि उच्च विन्दुमा पुगेको छ तर अमेरिकाको नवीकरणीय ऊर्जाको विस्तार नगर्नुको कारण भने रोजगारी नै हो । आगामी दिनमा अमेरिकाको रोजगारी बाहिरी मुलकमा जानसक्ने भन्दै अमेरिकाले नवीकरणीय ऊर्जाको विषयमा चासो नदेखाएको हो । पेरिस सम्झौता हुँदा अमेरिकाको राष्ट्रपति बाराक ओबामा थिए तर अहिले ट्रम्प अमेरिकाको प्रमुख कार्यकारी पदमा रहेका छन् ।


अमेरिकाले यस विषयमा अफ्नो स्वीकृति नदिएको भए पनि दक्षिण एसियाको भारतले भने चीनलाई साथ दिने भएको छ । दुवै मुलुकहरु वातावरणीय हिसाबमा आक्रान्त मुलुकहरु पनि हुन् । भारतको नयाँ दिल्लीमा अहिले तुवाँलो लागिरहेको छ भने चीनको राजधानी सहरमा पनि वर्षेनी तुवाँलोको कारण मानिसहरुलाई सचेत रहनका लागि अलर्ट दिइने गरिएको छ । जसको कारण भारत र चीनले वातावरणीय समस्या समाधानको लागि एक महत्वपूर्ण योजना बनाएर अघि बढ्ने योजना तयार पारेका छन् । चीन र भारतको बीचमा निकै कम विषयहरुमा मात्र सम्झौता हुने गरेको छ । यस्तोमा पनि भारतले अहिले लिएको निर्णय भने केही सुझबुझपूर्ण रहेको देखिन्छ ।


नवीकरणीय ऊर्जाको विस्तारको लागि अहिले युरोपका मुलुकहरुमा पनि उल्लेख्य मात्रामा कामहरु तथा नीतिहरु सार्वजनिक हुने क्रम जारी रहेको छ तर यसले आगामी दिनमा आर्थिक हिसाबमा कस्तो प्रभाव पार्ने हो त्यो भने हेर्न बाँकी रहेको छ । 

प्रतिकृया दिनुहोस्

फेसबुक र ट्विटर मार्फत हामीसंग जोड़िनुहोस

सम्बन्धित समाचार

बालबालिका र बालअधिकार

हाम्रो देशमा १६ वर्षसम्मका बालबालिकाहरू कुल संख्याको ३९ दशमलव आठ प्रतिशत र १० देखि १९ वर्ष समूहका बालबालिका तथा...

कृत्रिम गर्भाधान : गाईभैंसीको वंशाणुगत गुण सुधारको एक उपयोगी प्रविधि

दुग्ध व्यवसाय कुनै बेला समग्र कृषि पेसाको सहायकको रुपमा मानिन्थ्यो । तर आज समग्र पशुपालन साथै दुग्ध व्यवसाय...

आरोहणका लागि माछापुच्छ्रे किन नखोल्ने ?

हालै विभिन्न दैनिक, साप्ताहिक पत्रपत्रिका, तथा अनलाइन खबरहरुमा प्रकाशित एवं एफएम रेडियोहरुमा प्रसारित...
सुलसुले अरु धेरै

कस्तो अरिंगाल बन्ने !

पछिल्लो समय फस्टाईरहेको विकृति, हत्या, वलत्कार, हिंसा , ठगी, भ्रष्ट्रचार विरुद्ध आवाज उठाउँदा त्यसको प्रतिकार...

परराष्ट्रमन्त्री मंगोलिया उडे

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली यहि जुन ११ र १२ तारिखमा मंगोलियाको उलानवाटरमा हुने विकासशील भुपरिवेष्ठित...

कांग्रेस सभापति देउवाको छोराको उपचारका लागी दिल्ली लगियो

कांग्रेस सभापति तथा पुर्व प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवाको छोरा जयवीरशिंह देउवाको नाक भित्रको हड्डी बढेर...

सशस्त्र प्रहरीमा आपसी समन्वयको अभावमा अयोग्यले फाईदा लुट्दै

सशस्त्र प्रहरीमा आपसी समन्वयको अभावमा अयोग्यले फाईदा...

मोदीका राजनितिक सल्लाहकार सुटुक्क नेपालमा

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका राजनितिक सल्लाहकार डा. रनजित राय सुुटुक्क नेपालमा आएका छन्...

सुलसुले समाचार

मंगलबार विहान काठमाडौ बाट लुक्लाको लागी उडेको सिता एयरको जहाज ईन्जिनको खराबीको कारण लुक्लामा अवतरण गर्न...

सम्पादकीय अरु धेरै

तामझामकोे जाम कहिलेसम्म व्यहोर्नुपर्ने !

संविधान सभाले बनाएको संविधानअनुसारको सरकारको पहिलो सरकारको नीति तथा कार्यक्रम वाचन गर्न जाँदा राष्ट्रपतिको जस्तो तामझाम र त्यसले जस्तो जाम गरायो त्यसदिन पीडित हरेकका मनमा यही प्रश्न उठेको हुनुपर्छ ।...

बालबालिका र बालअधिकार

हाम्रो देशमा १६ वर्षसम्मका बालबालिकाहरू कुल संख्याको ३९ दशमलव आठ प्रतिशत र १० देखि १९ वर्ष समूहका बालबालिका तथा...
मनोरञ्जन / साहित्य अरु धेरै

ढल्की ढल्की गीत सार्वजनिक

१६ कात्तिकबाट प्रदर्शनमा आउने नेपाली कथानक चलचित्र ‘चंगा चेट’को दोस्रो गीत सार्वजनिक गरिएको छ । सोमबार...

पहिला आन्तरिक लोकतन्त्र स्थापित गर

लामो समयसम्म मुलुकको शासन सम्हालेको र राणा र राजतन्त्रको निरङ्कुशताविरुद्ध लडेको कांग्रेस आज आफ्नै पार्टीको...
आर्टून अरु धेरै
cartoon

भिडिओं अरु धेरै